Home Onderwijs Als ze er baat bij hebben krijgen patiënten 'herontdekte' medicijnen vergoed

Als ze er baat bij hebben krijgen patiënten ‘herontdekte’ medicijnen vergoed

Soms helpen kankermedicijnen tegen meer soorten kanker dan waarvoor ze ontwikkeld en geregistreerd zijn. Ze worden echter alleen vergoed als ze zijn goedgekeurd voor de behandeling van een bepaalde vorm van kanker. Als dat niet zo is hebben patiënten dus geen toegang tot een medicijn waar ze wel baat bij zouden hebben. Artsen, farmaceuten, zorgverzekeraars en het Zorginstituut hebben daar nu een oplossing voor bedacht.

In een onderzoek dat zestien weken duurt zijn 130 patiënten met allerlei soorten kanker opgenomen. De overeenkomst tussen hen is dat hun tumoren allemaal dezelfde genetische eigenschap hebben, namelijk een MSI-profiel. Het onderzoek borduurt voort op een succesvolle pilot.

De patiënten worden behandeld met de immunotherapie nivolumab. Dat middel moet het eigen immuunsysteem aanjagen. De farmaceuten betalen het dure medicijn in deze onderzoeksfase. Daarna gaan de zorgverzekeraars de kosten van de behandeling betalen voor alle patiënten van wie na zestien weken blijkt dat ze er baat bij hebben. Los van de vraag of het gebruikte middel officieel bedoeld is voor de kanker die ze hebben.

Pilotstudie

In een kleine pilotstudie onder 24 patiënten bleken twee op de drie kankerpatiënten met zo’n zeldzame tumor goed te reageren op het medicijn. Daarbij maakte het niet uit of het om een MSI-tumor in de dikke of dunne darm ging of bijvoorbeeld een MSI-tumor in het baarmoederslijmvlies.

MSI-profielen komen in alle tumorsoorten voor, maar het vaakst bij de verschillende typen darmkanker. Ongeveer 5 procent van alle darmkankerpatiënten heeft een MSI-tumor. Voor alle kankerpatiënten ligt dat aandeel op 2 procent.

Het mooie onderzoeksresultaat confronteerde de wetenschappers hardhandig met de vraag: wat nu? Omdat nivolumab niet geregistreerd is voor de behandeling van darmkanker of baarmoederslijmvlieskanker, wordt het voor de behandeling van die ziekten niet vergoed.

“Dat is de reden dat we met alle betrokkenen rond de tafel zijn gaan zitten”, vertelt Emile Voest, bestuursvoorzitter van het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis in Amsterdam. “Om te kijken hoe we kunnen regelen dat patiënten die baat hebben bij een medicijn, toegang krijgen tot zo’n middel.” In de pilotstudie, die nog enkele jaren doorloopt, betaalt producent Bristol-Myers Squibb de nivolumab.

Kleine patiëntengroepen

Voest zegt dat we steeds meer te maken zullen krijgen met hele kleine patiëntengroepen voor wie een behandeling op maat gezocht moet worden.

“Die patiëntengroepen zijn te klein om de werkzaamheid van een middel degelijk te onderzoeken, maar we willen mensen ook niet een werkend middel onthouden. Met deze nieuwe aanpak betaalt de farmaceut de eerste vier maanden het medicijn. Na die periode kijken we of het werkt bij de patiënt die het krijgt. Als dat zo is gaat de zorgverzekeraar het betalen.”

Patiënten blijven intussen meedoen aan het onderzoek. “Zo kunnen we steeds meer data verzamelen. Die kun je gebruiken bij het bepalen van hoe je verder gaat. Net als uitgebreide dna-analyses om te voorspellen bij wie het middel gaat werken. We gaan deze pilotstudie met nivolumab nu uitbreiden met een vervolgstudie met 130 patiënten in dertig ziekenhuizen. Als die dezelfde resultaten geeft dan kun je met 90 procent zekerheid zeggen bij wie het middel werkt.”

Goed gereageerd

Soraya den Boogert heeft darmkanker. Ze heeft zich net op tijd aangemeld voor de pilotstudie met nivolumab. Na haar zijn geen nieuwe patiënten meer opgenomen in het onderzoek. Ze reageerde goed op de behandeling. “Na drie maanden waren mijn tumoren stabiel”, vertelt ze.

“Na zes maanden waren die geslonken. Toen stond het weer even stil. Het verliep een beetje trapsgewijs. Intussen zijn ze zo veel kleiner dat twee tumoren niet meer te zien zijn op de scan. Die pikt alleen tumoren van een halve millimeter op. En de derde, de grootste, is de helft kleiner geworden.”

Den Boogert neemt in totaal vijf jaar deel aan de studie. “Als mijn tumoren stabiel blijven dan zou ik aan het eind van het jaar mogen stoppen met de nivolumab. Maar het hoeft niet. En ik weet niet of ik dat ga doen. Daar ben ik een beetje bang voor. Gelukkig hoef ik het nu nog niet te beslissen.”

Grotere studie

De pilotstudie met nivolumab maakt deel uit van een veel grotere studie met meer dan 400 deelnemende patiënten. In deze DRUP-studie (Drug Rediscovery Protocol) worden 26 bestaande medicijnen getest op hun werking tegen andere kankers dan waarvoor ze eigenlijk bedoeld zijn.

Bron: nos.nl

Must Read

Kamer schaart zich achter toetsplannen minister Slob

De coalitiepartijen in de Tweede Kamer zijn blij dat achtstegroepers in de toekomst hun middelbare schooladvies krijgen kort voordat zij de eindtoets maken. Die...

‘Studenten kopen vragen tentamens’

Studenten aan de universiteit kunnen via internet vragen en antwoorden kopen die voor tentamens worden gebruikt. Dat blijkt uit onderzoek van het AD. Het gaat...

Examenuitslag Calvijn College bekend: 50 geslaagd, 26 herkansingen

De examenleerlingen van het Calvijn College in Amsterdam hebben met anderhalve week vertraging alsnog gehoord of ze zijn geslaagd. Van de 77 vmbo-leerlingen zijn...